Zasady rachunkowości

Zasady rachunkowości dotyczą reguł, norm oraz procedur, których stosowanie w praktyce jest niezbędne dla dostarczania prawidłowych informacji na temat sytuacji majątkowej przedsiębiorstwa, jego działalności gospodarczej i wynikach finansowych. Dzięki stosowaniu wszystkich zasad rachunkowości informacje te mogą być jasne, pełne, rzetelne oraz użyteczne.

Przestrzeganie tych zasad stanowi pierwszy, niezwykle ważny krok w kierunku tworzenia polityki rachunkowości w danym przedsiębiorstwie. Pełne, rzetelne i jasne informacje o sytuacji majątkowej danej firmy w znacznym stopniu decydują o jej wiarygodności i pozycji na rynku. Większość zasad rachunkowości można znaleźć w I rozdziale Ustawy o rachunkowości z dnia 29 września 1994 roku. Zasady te dotyczą przede wszystkim prowadzenia ksiąg rachunkowych, a także sporządzania i prezentacji sprawozdań finansowych.

Można je podzielić na trzy grupy: uniwersalne, podstawowe oraz szczególne. Zasady uniwersalne stosuje się powszechnie, we wszystkich krajach, bez względu na to, jaki panuje w nich ustrój polityczny, czy system gospodarczy. Do zasad uniwersalnych zalicza się między innymi tak zwaną zasadę dwustronnego zapisu. Mówi ona o tym, że każda operacja gospodarcza jest ewidencjonowana na co najmniej dwóch różnych kontach, w identycznej wartości i po dwóch różnych stronach. Zasada periodyzacji z kolei mówi o okresowych sprawozdaniach finansowych. Uniwersalna jest także zasada podmiotowości, która mówi o prowadzeniu rachunkowości w jednostkach gospodarczych określonych nazwą i wyodrębnionych prawnie, majątkowo i organizacyjnie.

Zasady podstawowe, nazywane także zasadami nadrzędnymi, to między innymi: zasada kontynuacji działania, zasada memoriałowa, czy zasada kasowa. Zasada kontynuacji działania mówi o tym, że jednostka gospodarcza będzie kontynuowała własną działalność w przyszłości, którą da się przewidzieć, a także w niezmienionym zbytnio zakresie. Zasada memoriałowa mówi o ujmowaniu w księgach rachunkowych oraz w sprawozdaniu finansowym operacji gospodarczych, które dotyczą danego okresu. Zasada kasowa to zaliczanie do przychodów danego okresu tylko tych przychodów, które wynikają z rzeczywistego wpływu środków pieniężnych do kasy, bądź też na rachunek bankowy danego przedsiębiorstwa.

Trzecią grupę stanowią zasady szczegółowe, nazywane także zasadami podrzędnymi. Zalicza się do nich między innymi zasadę porównywalności sprawozdań, która mówi o tym, że księgi rachunkowe prowadzone są w języku polskim i w walucie polskiej. Zasada terminowości i aktualności wymaga wykorzystywania najświeższych dostępnych informacji. Do tej grupy zalicza się także: zasadę warygodności, dokumentacji, kompletności, jasności oraz wyceny majątku w oparciu o „koszt historyczny”.